ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ। ਨਾ ਕੁਝ ਸੁਧਰੇਗਾ, ਨਾ ਕੁਝ ਟੁੱਟੇਗਾ। ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਕੋਈ ਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਿਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਜੋ ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਸਨ — ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ-ਛਵੀ ਬਾਕੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਹਾਨ ਵੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਮਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਇਹੀ ਪਲ — ਜੋ ਇਹ ਵਾਕ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਲੰਘ ਗਿਆ — ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਹੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਲ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਪਲ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜੇ ਇੱਥੇ ਲਿਖੀਆਂ ਨਾ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪੁਲ ਬਣ ਸਕਣ। ਇੱਕ ਪੁਲ — ਮੇਰੀ ਉਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਜਿਸ ਪਲ ਮੈਂ ਇਹ ਵਾਕ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਸ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਜਿਸ ਪਲ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਬੈਠਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਧਾਗਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮਾਮਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਊਨੀ ਧਾਗਾ ਉਧੇੜਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਘਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਸਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਕੱਠਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉਸ ਧਾਗੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਆਈ ਹੋਵੇ — ਪਰ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੀ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਧਾਗਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹਾਂ — ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਮ ਲਓ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ, ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਠਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।